Ali Kemalî Aksüt
1884 – 06.02.1963 01 Ocak 1970
1884’te ‘Babanur’ İbrâhim Ağa ile Nebile Hanım’ın evladı olarak Yanya’da doğdu. Yanya İdâdîsi’ni bitirdikten sonra İstanbul’a gidip Mekteb-i Mülkiye’den mezun oldu (1908). Yanya vilâyeti maiyet memurluğuna tayin edildi ve orada kaymakamlık stajını tamamladı. Aynı zamanda idâdîde tarih ve coğrafya muallimliği de yaptı. Bir müddet İttihat ve Terakkî Mektebi’nin müdürlüğünde bulunduktan sonra kaymakamlığa başladı. Filat, Mecidiye, Mucur, Haymana, Kalecik kaymakamlıklarından sonra Ankara Vilâyeti Umûr-ı Hukûkiye müdürlüğüne tayin edildi. Millî Mücadele’ye katıldı. 1921 Haziran’ında Dâhiliye Vekâleti müfettişliğine getirildi. 1928 yılından sonra sırasıyla Ordu, Erzincan, Doğubayazıt ve Bilecik’te valilik yaptı. 1934’te emekli oldu ve çeşitli idârî hizmetlerde çalıştıktan sonra 1960 yılında İstanbul Robert Kolej edebiyat öğretmenliğine geçti. Bu görevdeyken 6 Şubat 1963’te vefat etti ve Karacaahmet Mezarlığı’na defnedildi. Ulviye Aksüt ile evli olan Ali Kemali Bey’in beş çocuğundan biri Türk mûsikisinin tanınmış sâzendelerinden Sadun Aksüt’tür. Çalışkan ve titiz bir idareci olarak tanınan, Fransızca, Rumca ve Arapça bilen Aksüt, idârî görevleri yanında târihî ve içtimâî ilimlere ait pek çok eser telif ve tercüme etmiş, Vakit gazetesinde birçok makale yazmıştır.
ESERLERİ: Kānûn-ı Medenî’den Her Türk’ün Bilmesi Lâzım Gelen Şeyler (Konya, 1926); Erzincan Tarihi (İstanbul, 1932); Tercüme Hakkında Düşünceler ve Tatbikata Ait Bazı Numuneler (1934); Sultan Aziz’in Mısır ve Avrupa Seyahati (İstanbul, 1944); Profesör Mehmed Ali Aynî: Hayatı ve Eserleri (İstanbul, 1944), İlim Üzerine Müesses Terbiye (A. Lézan’dan; Konya, 1926); Muhteşem Süleyman (Fairfax Downey’den; İstanbul, 1936); Tepedelenli Ali Paşa (Gabriel Remérand’dan; İstanbul, 1939); Avrupa’nın Siyâsî Tarihi 1818-1819 (E. Rosiye’den; İstanbul, 1943); Bir Garblı Gözüyle Müslümanlık (Laura Veccia Vaglieri’den; İstanbul, 1946); Tarih Çiçekleri (P. Larousse’dan; İstanbul, 1946); Rusya Tarihi (Esad Fuad Tugay’dan; İstanbul, 1948); Allah’ın Kulu ve Resûlü Muhammed (Esad Fuad Tugay’dan; İstanbul, 1965). Ayrıca Koçi Bey Risâlesi’ni bir önsöz ilâvesi ve bazı değerlendirmelerle yeni yazıyla ilk defa neşretmiştir (İstanbul, 1939). (TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1989 yılında İstanbul’da basılan 2. cildinin 297-298 numaralı sayfalarından özetlenmiştir.)
