İbrahim Hakkı Paşa
18.04.1863 – 28.07.1918 01 Ocak 1970
Babası belediye meclis reisi Sakızlı Mehmed Remzi Efendi’dir. Sıbyan Mektebini, Beşiktaş Rüştiyesini, sınıf birincisi olarak Mekteb-i Mülkiyenin yüksek kısmını bitirdikten (1882) sonra maaşsız stajyer memur olarak Hariciye Nezâreti Tahrîrat Kaleminde göreve başladı. 1883’te II. Abdülhamid’in emriyle Yıldız Sarayı Mabeyn-i Hümayun çevirmenliğine atandı. 1889’dan itibaren Hukuk ve Ticaret mekteplerinde tarih, idare hukuku, devletler hukuku, ticaret hukuku derslerini okuttu. Padişahın Fransızca tercümanlığına getirildi (1891). Mekteb-i Mülkiyede idare ve devletler hukuku derslerini verdi. Geçici görevlerle İtalya ve Yunanistan’a gönderildi. Sıhhiye Meclisi üyeliği, Bâbıâli hukuk müşavirliği (1894), Alman İmparatoru II. Wilhelm’in İstanbul’u ziyareti sırasında maiyet memurluğunu (1898) yaptı. Devletler hukuku konusundaki uzmanlığından dolayı çeşitli milletlerarası komisyonlarda Osmanlı Devleti’ni temsil etti. Meşrutiyet’in ilânından hemen sonra kurulan Kâmil Paşa Kabinesine Maarif Nazırı (Millî Eğitim Bakanı) olarak girdi. Bir yıl kadar bu görevde kaldıktan sonra Sadrazamlığa tayin oldu. Bu görevindeyken karşılaştığı Trablusgarp sorunu nedeniyle Sadrazamlıktan istifa etti. Londra’ya gönderildi ve uzun müddet orada kaldı. Daha sonra Berlin Büyükelçiliğine (1915) atandı. Bu görevdeyken yakalandığı hastalıktan kurtulamayarak öldü.
Siyasî hayatına yöneltilen bütün eleştirilere rağmen ilmî yönü herkes tarafından takdir edildi. Üstün hitabet ve yazı yeteneğine sahipti. Çalkantılı hayatına rağmen önemli bazı eserler kaleme aldı.
ESERLERİ:
Medhâl-i Hukuk-ı Beyneddüvel (1885-86), Târîh-i Hukuk-ı Beyneddüvel (1885-86), Hukuk-ı İdâre (I-II, 1889-90-1890-91, 1894-95), Usûl-i Mâliye (1897-98), Mukaddime-i İlm-i Hukuk (1901-1902, 1903), Hukuk-ı Düvel (Medhâl-i Hukuk-ı Düvel, 1909-10), Târîh-i Umûmî (I-III, 1887-88-1888-89), Küçük Osmanlı Târihi (1890-91), Zübde-i Târîh-i Osmânî (1891-92, 1894-95), Muhtasar Osmanlı Târihi (Mehmed Azmi ile, 1889-90, 1893-94, 1903-04), Muhtasar İslâm Târihi Atlaslı (Mehmed Azmi ile, 1888-89-1897-98), Muhtasar Kıbrıs Coğrafya ve Muhtasar Kıbrıs Tarihi (1922).
