Nusret Hızır 1889 – 08.03.1980
01 Ocak 1970
Felsefeci, tarihçi (D. 1889, İstanbul - Ö. 1980, Ankara). Almanya’da fizik, matematik, felsefe ve müzik öğrenimi gördü. Döndüğünde ünlü filozof Prof. Hans Reichenbach’ın asistanı ve mütercimi olarak İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü’nde göreve başladı (1934). Sonrasında Türk Tarih Kurumu’nda çalıştı (1937-42). Hasan Âli Yücel’in teşvikiyle dışarıdan sınava girerek doçent oldu (1947) ve Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Felsefe Bölümü öğretim üyeliğine atandı. 1954 yılında aynı fakültede mantık profesörü oldu. 27 Mayıs (1960) döneminde üniversiteden uzaklaştırılan 147 öğretim üyesi arasında yer aldı. 1963’te Paris’te Ecole Normale Superieur (Yüksek Öğretmen Okulu)’da felsefe dersleri verdi. 1962’de DTCF’deki görevine yeniden çağrıldı. 1968’de emekli olana kadar buradaki görevini ve Türk Tarih Kurumu’ndaki danışmanlık hizmetini sürdürdü. Emeklilik döneminde de eğitim ve öğretimden uzaklaşmayan Hızır, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi ve Hacettepe Üniversitesi’nde mantık ve felsefe dersleri vermeye devam etti.
Kapatby ReklamStore
Bilim tarihi, mantık ve bilgi felsefesi üzerine birçok makale kaleme alan Hızır, Türkiye’deki felsefe anlayışının oluşmasında önemli paya sahiptir. 1945’te Ant dergisinde kısa süreliğine yayımladığı yazılarında faşizmin kaynaklarına ilişkin tezler ileri sürdü. Sonrasında Yaprak dergisinde çıkan (1949–50) yazılarında ise felsefi kavramlara açıklık kazandırmaya çalıştı. Erasmus ve Nietzsche gibi düşünürlerin yapıtlarını Türkçeye çevirdi. Bir süre de Değişim dergisinde felsefe mantık konuları üzerine yazıları yayımlandı. 1976’da dergi yazılarının bir bölümü Felsefe Yazıları adlı kitapta toplandı ve bu yapıtıyla 1977’de Türk Dil Kurumu Deneme Ödülü’nü aldı. 1979 yılında da Türkiye Felsefe Kurumu tarafından Onur Başkanı seçildi. Ölümünden sonra asistanı Füsun Akatlı’nın derlediği diğer yazıları, Bilimin Işığında ve Geride Kalanlar isimleriyle yayımlandı.
ESERLERİ:
Felsefe Yazıları (1976), Bilimin Işığında Felsefe (Ölümünden sonra Füsun Akatlı tarafından derlenen makalelerini içerir, 1985), Geride Kalanlar (Ölümünden sonra Füsun Akatlı tarafından derlenen notlarını içerir, 1987).
ÇEVİRİ: Deliliğe Methiye (Erasmus’tan, 1941), Yunanlıların Trajik Çağında Felsefe (Nietzsche’den, 1956), Yunan Felsefesinin Menşei Üzerine (Hans von Freyer’den, 1956).
