Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Kurumu (UNESCO)
UNESCO, Birleşmiş Milletler'in eğitim, bilim, kültür, bilgi ve iletişim alanlarında ihtisas örgütü olarak, İkinci Dünya Savaşı'nın bitiminde, savaşın zihinlerde başladığı ve barış kültürünün her şeyden önce zihinlerde yeşertilmesi gerektiği anlayışı çerçevesinde kurulmuştur. UNESCO Sözleşmesi, 1945 yılı Kasım ayında Londra'da 44 devletin katılımıyla kabul edilmiştir. Türkiye, imzacı ilk 10 devlet arasındadır. UNESCO Sözleşmesi, ülkemizde 20 Mayıs 1946 tarihli ve 4895 sayılı kanunla onaylanmıştır. UNESCO’nun üye sayısı, Filistin’in 2011’de üye kabul edilmesiyle 195’e yükselmiştir. UNESCO’da ayrıca 10 Ortak (Bağlı) Üye Devlet bulunmaktadır.
UNESCO; Genel Konferans, Yürütme Kurulu ve Sekretarya olmak üzere üç ana yapıdan oluşmaktadır.
Kurumun en yetkili organı Genel Konferans’tır. Genel Konferans, Kurumun politikalarını ve temel çalışma planını belirlemekte, UNESCO’nun çalışma programlarını ve bütçesini kabul etmekte ve aynı zamanda Yürütme Kurulu Üyelerini ve Genel Direktörü seçmektedir.
Yürütme Kurulu, Genel Konferans kararıyla dört yıl için seçilen 58 üyeden oluşmaktadır. Seçimler, büyük ölçüde kültürlerin çeşitliliği ve coğrafi dağılım göz önünde bulundurularak yapılmaktadır. Yürütme Kurulu yılda iki kez toplanmaktadır. Türkiye Yürütme Kurulunda 1946 yılından itibaren 27 yıl temsil edilmiştir.
UNESCO Yürütme Kuruluna Türkiye adına 1946-1949 yılları arasında Reşat Nuri GÜNTEKİN; 1949-1951 yılları arasında Ahmet Kutsi TECER; 1958-1966 yılları arasında Prof. Dr. Bedrettin TUNCEL seçilmişlerdir. Prof. TUNCEL, 1964 yılı sonunda UNESCO Yürütme Kurulu Başkan Vekili olmuş, 1966 yılı sonunda UNESCO'nun XX. yıldönümünde, iki yıl için (1966-1968) UNESCO Genel Konferansı Başkanı seçilmiştir. Yürütme Kurulunda daha sonra Türkiye Prof. Dr. Erdal İNÖNÜ (1978-1983), Prof. Dr. Talat HALMAN (1991-1995) ve Prof. Dr. Orhan GÜVENEN tarafından temsil edilmiştir. Türkiye en son 2001-2005 yılları arasında Yürütme Kurulu Üyesi olmuştur.
30 Ekim-14 Kasım 2017 tarihlerinde, UNESCO Genel Merkezi’nde gerçekleştirilen UNESCO 39. Genel Konferansı kapsamında, 08 Kasım 2017 tarihli oturumda UNESCO Yürütme Kuruluna 2017-2021 dönemi için yapılan seçimler neticesinde Türkiye oy kullanma hakkı olan 184 üye devletin 134’ünden oy alarak Yürütme Kurulu’na seçilmiştir.
UNESCO Sekreterliği ise, Genel Konferans tarafından altı yıl için seçilen bir Genel Direktör ve Genel Direktör tarafından görevlendirilen personelden oluşmaktadır.
