Liste seçim kazandırır mı?
Mustafa Ünal 01 Ocak 1970
Partiler milletvekili listelerini YSK'ya teslim etti. Sürprizler var. MHP'den Meral Akşener liste dışında kaldı. Dört ay önce liste başıydı Akşener. Bu kez listede yer bulamadı. Neden? Bahçeli, isminin medyada çok geçmesinden rahatsızlık duyduğunu açıklamıştı. MHP parti içi disiplinden taviz vermeyen bir parti. Bahçeli, 7 Haziran'da Sinan Oğan'ı, 1 Kasım'da Akşener'i aday yapmadı. Benzer gerekçeyle.
Muhalefet partileri 7 Haziran adaylarında kısmi değişiklik yaptı. CHP'de diplomasiden siyasete transfer Murat Özçelik aday olamadı. Özçelik parti yöneticisiydi ve tartışmaların odağında bir isimdi. Dışarıda kalması kimseyi şaşırtmadı. HDP'de parti politikasına rağmen bakanlık teklifine ‘hayır' diyen Levent Tüzel listeye giremedi. EMEP kökenliydi.
Muhalefet partilerinin listeleri için söylenecek fazla söz yok. Saadet ve BBP dahil. Mustafa Destici Ankara'dan aday oldu. Bu iki parti 7 Haziran'da seçim işbirliği yapmıştı. Ancak sandıkta umduklarını bulamadılar. Her seçimde olduğu gibi siyasi kulislerde Saadet'in AKP ile, BBP'nin MHP ile ittifak ihtimali konuşuldu. MHP-BBP görüşmesi hiç olmadı.
AKP, Saadet Partisi ile masaya oturdu. Karşılıklı teklifler müzakere edildi. Saadet 20 milletvekilliği istedi, AKP 5 önerdi. İlerleme sağlanamadı. AKP son dakikada bir hamle daha yaptı. Kontenjanı 8'e kadar çıkardı. Saadet 15'te diretti. Saat 16.00'ya kadar cevap bekledi. Sonra kendi listesini hazırladı.
AKP, Saadet'in 15 gelip 20 gitmesinden korktu. AKP'de Milli Görüş kökenli çok milletvekili var çünkü.
Gözler AKP listelerindeydi. AKP'nin sürprizi Tuğrul Türkeş... MHP kontenjanından ‘bakan' koltuğuna oturan Türkeş AKP'den milletvekili adayı oldu. Bakanlığı tartışmalı hale geldi. Ancak anayasa, kural ve siyasi teamüller öylesine alt üst edildi ki ihlaller dikkat çekmez oldu. Bakanlığa ‘evet' diyen Türkeş'in siyasi yolculuğunun AKP ile süreceği belliydi.
Hiç kimse iki aylık bakanlık için partisiyle bağlarını koparmaz. MHP çevrelerinde somut birtakım söylentilerle birlikte Güneş Motel'e gönderme yapılıyor. Belki bugün değil ama ileride Türkeş transferinin perde arkası bütün ayrıntılarıyla gün yüzüne çıkar. Siyasette hiçbir olay sır olarak kalmaz. Türkeş Ankara'dan aday.
En azından milliyetçilik söylemine soyismiyle katkı yapacağı muhakkak. Rakama yansır mı? Zor. AKP listelerinde MKYK'daki kadar radikal değişim yaşanmadı. Kongreye göre daha dengeli liste yaptı. İlk sözü de son sözü de Saray söyledi. Davutoğlu'na yakın birkaç adayın varlığı inisiyatif almasından değil, Saray'ın itiraz etmemesinden.
Üç dönem engeli kalkınca eskiler döndü. Lokomotif gibi listelerin başlarına serpiştirildi. Ali Babacan aday olmamasına rağmen son anda listeye girdi. Bülent Arınç, Sadullah Ergin, Nihat Ergun ve Hüseyin Çelik gibi partiyi sırtlayan isimler yok. Faruk Çelik krizi yaşandı. Sonra çözüldü. Çelik, Şanlıurfa önerisini listeyi yapma şartıyla kabullendi. AKP'nin umudu üç dönemliklerde. 2011 ruhu kayboldu hiçbirinin havası yok, rüzgar estirecek durumda değil.
Listeden dökülenler ayrı bir yazı konusu. En çok Bakan İdris Güllüce şaşırttı. Listede adı yok. Abdurrahman Boynukalın, Uğur Işılak ve Mazhar Bağlı gibi birçok isim liste dışı kaldı. Kısa dönem milletvekilleri olarak tarihe geçti. AKP liste kırgını ve küskünü en çok olan parti. Bu dezavantaj.
Milletvekili listelerinin seçime etkisi nedir? Öteden beri tartışılır. Lider, amblem ve adaylar seçmenin tercih sebepleri arasında sayılır. Kanaatimi daha önce de yazdım. İyi bir liste seçimkazandırmaya yetmez. Fakat kötü bir liste seçim kaybettirir. Küçük bir partiyi çok iyi bir listeyle seçimin favorisi haline getiremezsiniz. Ama zayıf listeyle güçlü partiyi geriye düşürebilirsiniz. Listeleri başarılı propagandayla takviye eden parti 1 Kasım'da kazançlı çıkar.
