« Ana Sayfa »      « Bize Yazın »      « İlkelerimiz »

BAŞBUĞ TÜRKEŞ

ELMALILI HAMDİ YAZIR MEÂLİ

İrfan YÜCEL

Alparslan TÜRKEŞ

Alparslan TÜRKEŞ

Seyid Ahmed ARVASÎ

Ayhan TUĞCUGİL

M. Metin KAPLAN

Namık Kemal ZEYBEK

Prof. Dr. İBRAHİM TELLİOĞLU

ÖNCEKİ HABER

Ankara'da ayağa dolanan tuzak

Servet Avcı, 17 Mar 2019

SONRAKİ HABER

Samimiyseniz eğer buyurun!

Servet Avcı, 03 Mar 2019

10 Mar

2019

SEÂLİBÎ, Ebû Zeyd

M. Suat Mertoğlu 01 Ocak 1970

Ebû Zeyd Abdurrahmân b. Muhammed b. Mahlûf es-Seâlibî (ö. 875/1471)
Tefsir, hadis ve fıkıh âlimi.

786 (1384) yılında ecdadı Seâlibe emîrlerinin memleketi olan Cezayir şehri yakınlarındaki Vâdîyüsr’de doğdu. Soyu Ca‘fer b. Ebû Tâlib’e dayandığı için Ca‘ferî nisbesiyle de anılmıştır. Kur’an’ı ezberledikten sonra ilk dinî bilgileri aldı. Ardından tahsil için babasıyla Tilimsân’a ve 802’de (1399) bir yıl kalacağı Bicâye’ye gitti. Babasının vefatı üzerine memleketine döndü. Daha sonra yedi yıl kalacağı Bicâye’ye tekrar giderek Ali b. Osman el-Miklâtî ve Ebü’r-Rebî‘ Süleyman b. Hasan gibi hocalardan fıkıh, usul, tefsir, kıraat ve hadis dersleri aldı. 809-817 (1406-1414) yıllarında Hafsîler’in başşehri Tunus’ta kaldı ve Muhammed b. Hilfe el-Übbî ile Îsâ el-Gabrînî gibi âlimlerden faydalandı. 817’de (1414) Mısır’da Ezher’de Muhammed Ali b. Ca‘fer el-Bilâlî, Şemseddin Muhammed b. Ahmed el-Bisâtî ve özellikle hadis konusunda kendisinden istifade ettiği İbnü’l-Irâki gibi hocaların derslerini takip etti. Daha sonra bazı kaynaklara göre ders vermek ve irşad faaliyetlerini yürütmek için kendi adına bir zâviyenin inşa edildiği Bursa’ya gitti. Oradan hac için Hicaz’a geçti ve buradaki âlimlerden faydalandı (Abdurrahman b. Muhammed el-Cîlâlî, II, 272). 819’da (1416) Mısır üzerinden Tunus’a döndü. Zeytûniye’de ders verdi ve hadis ilminde temayüz etti. Aynı dönemde hocası Übbî’nin derslerini takip ederek ondan icâzet aldı. İbn Merzûk el-Hafîd’den Buhârî ve el-Muva??a? icâzeti alıp yaklaşık 820’de (1417) memleketine döndü ve Cezayir şehrindeki el-Câmiu’l-a‘zam’da imam-hatip olarak göreve başladı. Bir süre kadılık görevini üstlendiyse de bu uzun sürmedi. Kendini telif, öğretim, vaaz ve irşad faaliyetlerine verdi. Talebeleri arasında Muhammed b. Merzûk el-Kefîf, Muhammed b. Yûsuf es-Senûsî, Ahmed b. Abdullah el-Cezâirî ez-Zevâvî ve Zerrûk gibi şahsiyetler bulunmaktadır. Seâlibî 23 Ramazan 875’te (15 Mart 1471) vefat etti. Bazı kaynaklarda bu tarih 876 olarak verilir. Büyük bir şöhrete sahip olan ve doğduğu yer kendisine nisbetle Cezâirü Sîdî Abdurrahman diye anılan Seâlibî takvâ ve zühdü ile de tanınmıştır. Bilhassa yöneticilerle bir araya gelmemeye özen göstererek çok sayıda eser kaleme almış ve irşad faaliyetlerine önem vermiştir.

Eserleri. Kaynaklarda Seâlibî’nin doksan civarında eser yazdığı kaydedilmekte olup bunlardan bazıları şunlardır: 1. el-Cevâhirü’l-?isân fî tefsîri’l-?ur?ân. En meşhur eseri olup 833 (1429) yılında tamamlanmıştır. Rivayet tefsiri olan esere en güzel hikmetler ve hasen cinsinden sünen cevherleriyle dolu olduğu düşüncesiyle bu ad verilmiştir. İbn Atıyye el-Endelüsî’nin el-Mu?arrerü’l-vecîz’inin muhtasarı mahiyetindeki tefsirin hazırlanmasında yaklaşık 100 kaynaktan faydalanılmıştır. Çok defa senedleri zikredilmeksizin İbn Atıyye’nin tefsirindeki hadislere ve bunların kaynaklarına işaret edilmiş, İbn Atıyye’ye bazı eleştiriler yöneltildiği gibi mevcut görüşler arasında tercihler yapılmıştır. Seâlibî yaptığı nakillerde bunların kaynaklarını rumuzlarla göstermiştir. Nüzûl sebebiyle ilgili rivayetlere, kıraat vecihlerine ve lugat izahlarına yer verilen tefsirde ahkâm âyetleri daha çok Mâlikî mezhebine göre açıklanmıştır. Tefsirde nâdiren İsrâiliyat türü rivayetlere rastlanmakla birlikte bunların sahih olmadığı ya da sahih olsa bile te’vil edilmesi gerektiği belirtilmiştir (meselâ bk. Tefsîrü’s_-S_e?âlibî, III, 102-103). Eser Muhammed b. Saîd ez-Zekerî (Cezayir 1323), Ammâr Tâlibî (Cezayir 1985), Ebû Muhammed el-Gumarî el-Hasenî (Beyrut 1996), Muhammed el-Fâzılî (Beyrut 1997) ve Ali Muhammed Muavvaz v.dğr. (Beyrut 1997) tarafından yayımlanmıştır. 2. el-?Ulûmü’l-fâ?ire fi’n-na?ar fî umûri’l-â?ire (Kahire 1317; Cezayir 1327). 3. ed-Dürerü’l-levâmi? fî ?ırâ?ati Nâfi?. Abdullah b. Berrî el-Lugavî’nin kıraate dair manzumesinin şerhidir (Cezayir 1324). 4. Ravzatü’l-envâr ve nüzhetü’l-a?yâr. Fıkha dair bir eserdir (Kahire 1329). 5. el-Envâr fî âyâti’n-nebiyyi’l-mu?târ. Muhammed eş-Şerîf Kahir mûcizelere dair olan bu eseri hazırladığı doktora tezinde tahkik etmiştir (bk. bibl.). 6. el-Merâ?î. Müellifin rüyalarının anlatıldığı eser Cezayir’de birçok defa basılmıştır. 7. el-Câmi?u’l-kebîr (Cezayir 1329). 8. Şer?u Mu?ta?ari İbni’l-?âcib el-Fer?î. İbn Hâcib’in Mâlikî fıkhına dair olan eseri üzerine yapılmış şerhin bir nüshası Cezayir’de Vezâretü’ş-şuûni’d-dîniyye’dedir (nr. 377). 9. İlti?atü’d-dürer (Vezâretü’ş-şuûni’d-dîniyye, nr. 422). 10. ed-Dürrü’l-fâ?i? fi’l-e?kâr ve’l-ed?iye ve’l-va?? (Vezâretü’ş-şuûni’d-dîniyye, nr. 434). 11. el-Envârü’l-mu?î?e el-câmi?a beyne’l-?a?i?a ve’ş-şerî?a. Kırk hadis tarzındadır (el-Mektebetü’l-vataniyye, nr. 876). 12. Câmi?u’l-ümmehât fî a?kâmi’l-?ibâdât (el-Mektebetü’l-vataniyye, nr. 583). 13. Riyâzü’?-?âli?în ve tu?fetü’l-mütta?in (el-Mektebetü’l-vataniyye, nr. 883). 14. Nefâ?isü’l-mercân fî ?ı?a?i’l-?ur?ân (el-Mektebetü’l-vataniyye, nr. 319). 15. ?a?a?i?u’l-?a?ide. Bir nüshası Tinbüktü’de Merkezü Ahmed Bâbâ’dadır (nr. 4336). 16. Riyâzü’l-üns fî ?ilmi’r-re?a?i? ve siyeri ehli’l-?a?a?i?. Bir nüshası Rabat’ta el-Hizânetü’l-âmme’de kayıtlıdır (nr. D 1508). 17. Mu?ta?aru Câmi? li-fevâ?ide mine’l-?ilmi yüntefa?u bihâ ?inde’l-?âce (el-Hizânetü’l-âmme, nr. D 1530). 18. Ganîmetü’l-vâfid ve bugyetü’?-?âlibi’l-mâcid. Otobiyografi niteliğindeki bu fihristte müellif ilim yolculuklarını, icâzet aldığı hocalarını ve isnadlarını zikretmektedir (nşr. Muhammed ez-Zâhî, el-Mecelletü’s_-s_e?afiyye, VIII/25, Amman 1403/1983, s. 136-160; Muhammed Şâyib Şerîf, Beyrut 2005). 19. Mu?cem fî Şer?i’l-elfâ?i’l-garîbe (nşr. Ammâr Tâlibî, Cezayir 1985). 20. Erba?ûne ?adîs_en fî i??ınâ?i’l-ma?rûf. Zekiyyüddin Abdülazîm el-Münzîrî’nin derlediği kırk hadise Ebû Abdullah Muhammed b. İbrâhim es-Sülemî’nin yazdığı şerhin telhisidir (nşr. Muhammed Tâvit Tancî, Rabat 1985).

HARBİDEN
Efendi BARUTCU

19 Mar 2019

100. Yıl Üniversitesi’ndeki Toplantı Aynı gün öğleden sonra üniversitedeki toplantımızda Rektör Prof. Dr. Peyami Battal bey, açılış konuşmasını yaptı.

Nurullah KAPLAN

06 Mar 2019

Yusuf Yılmaz ARAÇ

02 Mar 2019

M. Metin KAPLAN

23 Eyl 2018

Ziyaretçi -> Toplam : 47,58 M - Bugün : 24256