« Ana Sayfa »      « Bize Yazın »      « İlkelerimiz »

BAŞBUĞ TÜRKEŞ

ELMALILI HAMDİ YAZIR MEÂLİ

İrfan YÜCEL

Alparslan TÜRKEŞ

Alparslan TÜRKEŞ

Seyid Ahmed ARVASÎ

Ayhan TUĞCUGİL

M. Metin KAPLAN

Namık Kemal ZEYBEK

Prof. Dr. İBRAHİM TELLİOĞLU

ÖNCEKİ HABER

NAÎMÂ(ö. 1128/1716)

MEHMET İPŞİRLİ, 12 Ağu 2018

SONRAKİ HABER

AKŞEMSEDDİN (ö. 863/1459)

ORHAN F. KÖPRÜLÜ-MUSTAFA UZUN, 12 Şub 2018

12 Şub

2018

TİMURTAŞÎ, Muhammed b. Abdullah

AHMET ÖZEL 01 Ocak 1970

Şihâbüddîn (Şemsüddîn) Muhammed b. Abdillâh b. Ahmed el-Ömerî et-Timurtâşî el-Gazzî (ö. 1006/1598)

Hanefî fakihi.

Gazze’de doğdu. Aslen Hârizm’in Timurtaş (Tümürtâş) köyündendir. Hayatı hakkındaki bilgiler Muhibbî’nin Hulâsatü’l-eser’de verdiklerinden ibaret olup daha sonraki müellifler bunları tekrarlamıştır. İlk öğrenimine Gazze’de başladı; Şâfiî müftüsü Şemseddin İbnü’l-Meşriki el-Gazzî’den ders aldı. Ardından birkaç defa gittiği Kahire’de tahsiline devam etti. Emînüddin İbn Abdül‘âl, Zeynüddin İbn Nüceym ve 974 (1566) yılında Kahire kadısı olan Kınalızâde Ali Efendi’den ders okudu. Daha sonra memleketine döndü ve önde gelen bir âlim olarak adını duyurdu; tedrîs ve fetva ile meşgul oldu, bu arada birçok öğrenci yetiştirdi. Bunlar arasında iki oğlu Sâlih ve Mahfûz et-Timurtaşî, Abdünnebî el-Halîlî, Burhâneddin Mahmûd b. Eyyûb el-Fütyânî ve Kudüs müftüsü Abdülgaffâr b. Yûsuf el-Acemî gibi isimler anılır. Muhibbî, Timurtaşî’nin 1004 yılı Receb ayı sonunda (Mart sonu 1596) altmış beş yaşında Gazze’de vefat ettiğini kaydederse de Tuhfetü’l-akrân adlı eserini 5 Cemâziyelâhir 1005 (24 Ocak 1597), bunun şerhi olan Mevâhibü’l-mennân’ı 21 Rebîülâhir 1006’da (1 Aralık 1597) tamamladığına dair bilgiden hareketle ölüm tarihinin Receb 1006 (Şubat 1598), Muhibbî’deki tarihin ise bir istinsah hatası olduğu anlaşılmaktadır (Arberry, II, 45; Müs?ifetü’l-hükkâm, neşredenin girişi, I, 16-17).

Eserleri. 1. Tenvîrü’l-ebsâr ve câmi?u’l-bihâr. 995 (1587) yılında tamamlanan eser güvenilir fıkıh kitaplarındaki meselelerin derlendiği, bilhassa müftü ve kadılar için el kitabı mahiyetinde özlü bir metindir. Birçok yazma nüshası mevcut olan eseri (meselâ Nuruosmaniye Ktp., nr. 1430-1437; Beyazıt Devlet Ktp., Bayezid, nr. 1894-1897, 8862; Dârü’l-kütübi’z-Zâhiriyye, nr. 2609, 3895, 7215, 8037, 8066, 8157; Hidîviyye Ktp., nr. 1005, 1006, 6831) başta müellifi ve diğer bazı âlimler şerhetmiş olup başlıcaları şunlardır: a) Muhammed b. Ali el-Haskefî, Hazâ?inü’l-esrâr ve bedâ?i?u’l-efkâr. Şârihin vefatı sebebiyle nâfile namazlar bahsine kadar gelebilmiştir (Dârü’l-kütübi’z-Zâhiriyye, nr. 10104). b) Muhammed b. Ali el-Haskefî, ed-Dürrü’l-muhtâr. Çok tanınan şerhin müstakil şekilde ve bazı hâşiyeleriyle birlikte baskıları yapılmıştır (İstanbul 1260, 1277, 1294, 1307, 1308; Kalküta 1243, 1268; Leknev 1280, 1293 [Hintçe tercümesiyle], 1294; Bombay 1278, 1309; Lahor 1305; Bulak 1254, 1272; Kahire 1268, 1293, 1299, 1307, 1318, 1321). Bu şerh üzerine Hanefî âlimi İbn Âbidîn Reddü’l-muhtâr ?ale’d-Dürri’l-muhtâr adıyla meşhur hâşiyesini kaleme almıştır (I-V, Bulak 1272, 1286; I-VIII, Kahire 1386). ed-Dürrü’l-muhtâr’la ilgili ayrıca Muhammed b. Abdülkadir el-Ensârî (Nuhbetü’l-efkâr, Dârü’l-kütübi’z-Zâhiriyye, nr. 2567-2570), Halîl b. Muhammed el-Fettâl (Delâ?ilü’l-esrâr, Dârü’l-kütübi’z-Zâhiriyye, nr. 59, II. cilt; 9496, I. cilt), İbrâhim b. Mustafa el-Halebî (Tuhfetü’l-ahyâr, Dârü’l-kütübi’z-Zâhiriyye, nr. 5246, 6644, 8191, 8441, 9153, 11137; Hidîviyye Ktp., nr. 6824; TSMK, Emanet Hazinesi, nr. 749), İbn Abdürrezzâk (Silkü’n-naddâr, Dârü’l-kütübi’z-Zâhiriyye, nr. 6662) ve Ahmed b. Muhammed et-Tahtâvî gibi âlimler hâşiye yazmıştır. Tahtâvî’nin hâşiyesi basılmıştır (Kalküta 1264; Kahire 1268, 1304; Bulak 1254, 1269, 1282). c) Molla Hüseyin b. İskender er-Rûmî, el-Cevherü’l-münîr fî şerhi’t-Tenvîr (Köprülü Ktp., Fâzıl Ahmed Paşa, nr. 569; Edirne Selimiye Ktp., nr. 812; Dârü’l-kütübi’z-Zâhiriyye, nr. 8088). d) Abdürrezzâk b. Halîl b. Cüneyd er-Rûmî, Münîrü’l-efkâr şerhu Tenvîri’l-ebsâr. Murâdî dokuz cilt olan bu eseri gördüğünü belirtir (Silkü’d-dürer, III, 21). e) Muhammed b. Ebû Bekir el-Musannif el-Bursevî, Tebsîrü’l-envâr ve Câmi?u’l-esrâr fî şerhi Tenvîri’l-ebsâr (İÜ Ktp., AY, nr. 421; Nuruosmaniye Ktp., nr. 1577; Murad Molla Ktp., Murad Molla, nr. 844). f) İsmâil b. Abdülbâki el-Yâzicî, Metâli?u’l-envâr ve levâmi?u’l-efkâr (Dârü’l-kütübi’z-Zâhiriyye, nr. 8131). Mûsâ b. Es‘ad el-Mehâsinî Tenvîrü’l-ebsâr’ı Hulâsatü’t-tenvîr ve zahîretü’l-muhtâc ve’l-fakir adıyla manzum hale getirmiştir (Süleymaniye Ktp., Esad Efendi, nr. 674). 2. Minehu’l-gaffâr şerhu Tenvîri’l-ebsâr. Müellifin kendi eserine yazdığı şerh olup çeşitli yazmaları mevcuttur (meselâ Beyazıt Devlet Ktp., Bayezid, nr. 2050, 2316, Veliyyüddin Efendi, nr. 1155, 1156; İÜ Ktp., AY, nr. 2279; Nuruosmaniye Ktp., nr. 1570, 1571, 1573, 1575; Süleymaniye Ktp., Amcazâde Hüseyin Paşa, nr. 229, 230; Dârü’l-kütübi’z-Zâhiriyye, nr. 2571, 8301, 10837). Bu şerh üzerine Hayreddin b. Ahmed er-Remlî Levâ?ihu’l-envâr (Dârü’l-kütübi’z-Zâhiriyye, nr. 8102; Hidîviyye Ktp., nr. 6911) ve oğlu Necmeddin er-Remlî Netâ?icü’l-efkâr adıyla birer hâşiye kaleme almıştır. 3. İ?ânetü’l-hakir li-Zâdi’l-fakir. İbnü’l-Hümâm’ın namazla ilgili muhtasar eserinin şerhidir (Beyazıt Devlet Ktp., Bayezid, nr. 1992; Hidîviyye Ktp., nr. 962, sonunda müellifin bazı risâleleri bulunmaktadır). 4. Mu?înü’l-müftî ?alâ cevâbi’l-müsteftî. Müftülerin en çok karşılaştıkları kelâm ve fıkıh konularını kapsayan eserin muhtelif nüshaları mevcuttur (Dârü’l-kütübi’z-Zâhiriyye, nr. 5157, 8100; Köprülü Ktp., Fâzıl Ahmed Paşa, nr. 692; Millet Ktp., Feyzullah Efendi, nr. 1077; Beyazıt Devlet Ktp., Bayezid, nr. 2462). Oğlu Sâlih esere bir şerh yazmıştır. 5. Tuhfetü’l-akrân. Hanefî fıkhına dair manzum bir eser olup müellif hattı nüshası İrlanda’da Chester Beatty Kütüphanesi’ndedir (nr. 3352/1, vr. 1-15). Bunun mikrofilmi Küveyt’te Ma‘hedü’l-mahtûtâti’l-Arabiyye’de (nr. 836/1) ve Riyad’da Mektebetü Câmiati’l-İmâm Muhammed b. Suûd el-İslâmiyye’de (nr. 3352/1) bulunmaktadır. 6. Mevâhibü’l-mennân. Bir önceki eserin müellifi tarafından yapılan şerhidir. Müellif hattı nüshası İrlanda Chester Beatty Kütüphanesi’nde kayıtlı olan eserin (nr. 3352/2, vr. 16-284) mikrofilmi Küveyt’te Ma‘hedü’l-mahtûtâti’l-Arabiyye (nr. 836/2) ve Riyad’da Mektebetü Câmiati’l-İmâm Muhammed b. Suûd el-İslâmiyye’de (nr. 3352/2) mevcuttur. Ayrıca iki nüshası Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi’nde kayıtlıdır (Emanet Hazinesi, nr. 756; Revan Köşkü, nr. 1602). 7. Fetâva’t-Timurtaşî (Murad Molla Ktp., Murad Molla, nr. 1126; Kayseri Râşid Efendi Ktp., nr. 421; Dârü’l-kütübi’z-Zâhiriyye, nr. 6665, 7121, 8121, 8490; Hidîviyye Ktp., nr. 1254, 6888). 8. Müs?ifetü’l-hükkâm ?ale’l-ahkâm. Kaynaklarda ve kütüphane kayıtlarında Müs?ifü’l-hükkâm ?ale’l-ahkâm, el-Ahkâm mimmâ yete?allak bi’l-kudât ve’l-hükkâm gibi adlarla da anılır. Sâlih b. Abdülkerîm b. Ali ez-Zeyd tarafından Bugyetü’t-tamâm fî tahkiki ve dirâseti Müs?ifeti’l-hükkâm ?ale’l-ahkâm adıyla tahkik edilerek neşredilmiştir (I-II, Riyad 1416/1996). Timurtaşî’nin kaynaklarda adı geçen eserlerinden bazıları şunlardır: Şerhu Kenzi’d-deka?ik, Şerhu’l-Vikaye, Şerhu’l-Menâr, ?İsmetü’l-enbiyâ?, el-Vüsûl ilâ kavâ?idi’l-usûl, Şerhu’l-Vehbâniyye, Hâşiye ?ale’d-Dürer. Ayrıca çeşitli konularda risâleler yazmıştır (eserlerinin bir listesi için bk. Muhibbî, IV, 19; Müs?ifetü’l-hükkâm, neşredenin girişi, I, 32-47).

HARBİDEN
Efendi BARUTÇU

17 Ağu 2018

Enver Paşa Sarıkamış harekâtı ile Turan seferine çıktığı iddiası ise külliyen yalandır. Bu harekatta Enver Paşa’nın Rus işgalinden kurtarmak istediği; Kars, Ardahan, Sarıkamış ve Artvin şu anda sınırlarımız içerisindedir.

Yusuf Yılmaz ARAÇ

28 Haz 2018

Nurullah KAPLAN

22 Haz 2018

M. Metin KAPLAN

13 Şub 2018

Ziyaretçi -> Toplam : 38,15 M - Bugün : 35981